خطای Soft 404 وضعیتی است که در آن سرور برای یک صفحه کد 200 (موفق) برمیگرداند، اما محتوای صفحه خالی، بیارزش یا شبیه پیام «صفحه پیدا نشد» است. گوگل در این حالت به کد سرور اعتماد نمیکند، صفحه را عملاً 404 در نظر میگیرد و آن را ایندکس نمیکند.
در تقریباً هر آنالیز تکنیکالی که در دی ام روم انجام میدهیم، تعدادی URL با برچسب Soft 404 در سرچ کنسول پیدا میشود و صاحب سایت معمولاً نمیداند از کجا آمدهاند. در این مقاله توضیح میدهیم این خطا دقیقاً چیست، چرا اتفاق میافتد و برای هر حالت کدام راه حل درست است.
ارور Soft 404 چیست؟
ارور Soft 404 یعنی تناقض بین حرف سرور و چیزی که کاربر میبیند. سرور با کد 200 میگوید «صفحه سالم است»، اما صفحه یا خالی است، یا پیام «یافت نشد» دارد، یا به جای محتوای درخواستی کاربر را به صفحه نامرتبطی میبرد.
گوگل در این تناقض حرف محتوا را قبول میکند و صفحه را مثل یک 404 واقعی از ایندکس کنار میگذارد.
برای مثال کاربری روی لینک «کفش ورزشی مدل X» کلیک میکند و صفحهای با یک جمله میبیند: «این محصول دیگر موجود نیست.» نه عکس، نه توضیح، نه پیشنهاد دیگری. برای کاربر این صفحه عملاً وجود ندارد، اما سرور همچنان کد 200 میفرستد. این همان خطای سافت 404 است.
کلمه Soft (نرم) به همین نکته اشاره دارد: خطا «رسماً» اعلام نشده، اما گوگل آن را تشخیص داده است. یعنی این یک قضاوت الگوریتمی است، نه یک کد سرور؛ و دقیقاً به همین دلیل گاهی اشتباه هم میکند (در بخش هشدار کاذب توضیح دادهایم).
تفاوت ارور Soft 404 با ارور 404، 410 و 503
تفاوت اصلی در «صداقت» پاسخ سرور است. 404 و 410 صادقانه میگویند صفحه وجود ندارد، 503 میگوید سرور موقتاً در دسترس نیست و گوگل بعداً برمیگردد. اما Soft 404 تنها حالتی است که سرور میگوید همه چیز درست است ولی نیست؛ برای همین گوگل باید خودش حدس بزند و این حدس هم برای سایت هزینه دارد.
| حالت | کد وضعیت سرور | پیام به کاربر | رفتار گوگل با ایندکس | کاربرد درست |
|---|---|---|---|---|
| Soft 404 | 200 (موفق) | صفحه خالی، «یافت نشد» یا صفحه نامرتبط | صفحه را ایندکس نمیکند و در سرچ کنسول خطا گزارش میدهد | هیچ؛ همیشه یک اشتباه است که باید اصلاح شود |
| 404 | 404 (یافت نشد) | صفحه وجود ندارد | URL را از ایندکس حذف میکند؛ گاهی دوباره سر میزند | صفحه حذف شده و جایگزینی ندارد |
| 410 | 410 (حذف دائمی) | صفحه برای همیشه حذف شده | مثل 404 از ایندکس حذف میکند | حذف عمدی و دائمی، مثل محصول تولیدنشدنی |
| 503 | 503 (سرویس موقتاً در دسترس نیست) | سایت در حال تعمیر است | فعلاً نگه میدارد و بعداً دوباره خزش میکند؛ اگر طولانی شود، حذف میکند | تعمیرات کوتاهمدت سرور یا سایت |
طبق راهنمای رسمی گوگل درباره کدهای وضعیت HTTP، گوگل همه خطاهای 4xx (جز 429) را تقریباً یکسان پردازش میکند؛ پس انتخاب بین 404 و 410 اهمیت عملی زیادی ندارد. مهم این است که کد واقعی را بفرستید، نه 200.
چرا خطای Soft 404 اتفاق میافتد؟
خطای Soft 404 وقتی اتفاق میافتد که صفحه از نظر محتوا تهی است ولی سرور آن را سالم اعلام میکند.
شایعترین علتها ریدایرکت صفحات حذفشده به صفحه اصلی، محصولات ناموجود بدون محتوا، دستهبندیها و صفحات جستجوی خالی، و صفحه 404 سفارشیای است که اشتباهاً کد 200 برمیگرداند. مشکل رندر جاوااسکریپت هم میتواند یک صفحه سالم را خالی نشان دهد.
علتهایی که ما در سایتهای ایرانی بیشتر از همه میبینیم، به ترتیب تکرار:
- ریدایرکت به صفحه اصلی: صفحهای حذف شده و افزونهای مثل Redirection همه را به صفحه اصلی میفرستد. گوگل میفهمد صفحه اصلی جایگزین آن محتوا نیست.
- محصول ناموجود: در ووکامرس محصول تمام شده، توضیحات حذف شده و فقط عبارت «ناموجود» مانده است. جان مولر از گوگل صراحتاً گفته صفحات محصول ناموجود ممکن است Soft 404 در نظر گرفته شوند؛ بسته به اینکه صفحه جز خود محصول چه ارزشی دارد.
- دستهبندی یا برچسب خالی: صفحه دستهای که هیچ محصول یا نوشتهای ندارد و فقط عنوان دارد.
- صفحه جستجوی بینتیجه: آدرسهایی مثل ?s=… که «نتیجهای یافت نشد» نشان میدهند و به هر دلیلی در دسترس گوگل قرار گرفتهاند.
- محتوای خیلی کم: صفحهای که فقط یک عنوان و یک جمله دارد؛ مثلاً صفحه نویسنده بدون نوشته.
- صفحه 404 سفارشی با کد 200: قالب یک صفحه «یافت نشد» زیبا نمایش میدهد، اما سرور کد 200 میفرستد. گوگل در راهنمای خود تأکید کرده صفحه 404 سفارشی باید حتماً کد 404 برگرداند.
- مشکل رندر جاوااسکریپت یا منابع مسدود: محتوا با جاوااسکریپت بارگذاری میشود، اما فایلهای JS یا API در robots.txt مسدود شدهاند یا دیر بارگذاری میشوند. گوگل صفحه را خالی میبیند، در حالی که کاربر مشکلی نمیبیند.
مورد آخر سختترین مورد برای تشخیص است، چون با باز کردن صفحه در مرورگر هیچ مشکلی دیده نمیشود. اگر در سایتهای جاوااسکریپتی به این مورد برخوردید، معمولاً بررسی آن به خدمات سئو تکنیکال نیاز دارد.
آیا خطای Soft 404 بر سئو تأثیر میگذارد؟
بله، اما بیشتر غیرمستقیم. خود صفحه دارای Soft 404 ایندکس نمیشود و هر رتبه و اعتباری داشته از دست میرود. روی بقیه صفحات سایت جریمه مستقیمی وجود ندارد، اما اگر تعداد این صفحات زیاد باشد، بودجه خزش هدر میرود و بکلینکهایی که به آنها اشاره میکنند اعتباری به سایت منتقل نمیکنند.
اولین ضرر، از دست رفتن خود صفحه است. صفحهای که شاید ماهها برای یک کلمه کلیدی رتبه داشته، با Soft 404 شدن از نتایج حذف میشود. مولر درباره محصولات ناموجود گفته اگر یک محصول از نتایج حذف شود، کاربرانی که محصولات دیگر سایت را جستجو میکنند همچنان آنها را میبینند؛ یعنی اثر در سطح صفحه است، نه کل سایت.
تأثیرات خطای Soft 404 در طولانی مدت
در طولانیمدت، مشکل اصلی تجمع است. Soft 404هایی که هفتهها رها میشوند سه هزینه پنهان دارند:
| اثر | چه اتفاقی میافتد | چه کسی بیشتر آسیب میبیند |
|---|---|---|
| هدر رفتن بودجه خزش | گوگل بارها به URLهای بیارزش سر میزند و صفحات مهم دیرتر خزش میشوند | فروشگاهها و سایتهای بزرگ با هزاران صفحه |
| از دست رفتن اعتبار بکلینک | لینکی که به صفحه Soft 404 داده شده، به هیچ صفحه ایندکسشدهای اعتبار نمیرساند | سایتهایی که برای لینکسازی هزینه کردهاند |
| تجربه کاربری بد | کاربری که از یک لینک قدیمی وارد صفحه خالی میشود، سایت را ترک میکند | همه سایتها |
نادیده گرفتن Soft 404 چون «فقط چند صفحه است». در فروشگاهها این تعداد معمولاً با هر بار تمام شدن موجودی بیشتر میشود و ناگهان بخش بزرگی از صفحات محصول از ایندکس بیرون رفته است.
چگونه خطای Soft 404 را پیدا و شناسایی کنیم؟
مطمئنترین منبع، گزارش Page indexing در سرچ کنسول است؛ چون Soft 404 یک تشخیص خود گوگل است و هیچ ابزار دیگری دقیقاً همان را نشان نمیدهد. بعد از پیدا کردن فهرست، هر URL را با ابزار URL Inspection بررسی کنید تا ببینید گوگل صفحه را چطور دیده و آیا واقعاً خالی است یا هشدار کاذب.
برای دیدن فهرست خطاهای soft 404 در سرچ کنسول:
- از منوی سمت چپ وارد Indexing › Pages شوید.
- پایین صفحه، در جدول Why pages aren’t indexed، ردیف Soft 404 را باز کنید.
- فهرست URLها را خروجی بگیرید (Export) تا بتوانید دستهبندی کنید.
این فهرست کامل نیست. طبق راهنمای سرچ کنسول، فهرست هر خطا حداکثر هزار ردیف را نشان میدهد و لزوماً همه URLها را شامل نمیشود.
اولین کار ما بعد از خروجی گرفتن، دستهبندی URLها بر اساس الگوست: همه صفحات محصول؟ همه برچسبها؟ همه با ?s=؟ معمولاً یک الگو بیشتر خطاها را توضیح میدهد و یک تنظیم، همه را حل میکند.
روشهای ارزیابی رفع ارور Soft 404 کداماند؟
رفع خطای Soft 404 با یک سوال شروع میشود: این صفحه باید وجود داشته باشد یا نه؟ (اگر کاربری از گوگل وارد این صفحه شود، آیا دلیلی برای ماندن دارد؟) اگر ارزشمند است، محتوایش را کامل کنید. اگر دیگر وجود ندارد، کد 404 یا 410 برگردانید. اگر محتوا به صفحه دیگری منتقل شده، با ریدایرکت 301 به همان صفحه مرتبط بفرستید. ریدایرکت به صفحه اصلی تقریباً هیچوقت راه حل نیست.
جدول تصمیمی که ما برای هر URL استفاده میکنیم:
| وضعیت صفحه | اقدام درست | کد نهایی |
|---|---|---|
| صفحه ارزشمند است ولی محتوایش کم است | تقویت محتوا | 200 |
| صفحه حذف شده و جایگزینی ندارد | برگرداندن کد خطای واقعی | 404 یا 410 |
| محتوا به صفحه دیگری منتقل شده | ریدایرکت به همان صفحه جدید | 301 |
| محصول موقتاً ناموجود است | نگه داشتن صفحه با اطلاعات کامل | 200 |
| صفحه جستجو یا فیلتر بینتیجه | جلوگیری از خزش یا برگرداندن 404 | 404 یا مسدود در robots.txt |
صفحه ارزشمند است؟ محتوای آن را تقویت کنید
اگر صفحه بازدید، بکلینک یا جایگاه مهمی در ساختار سایت دارد، آن را از «تهی» به «مفید» تبدیل کنید. برای یک دستهبندی خالی، چند محصول یا مقاله مرتبط اضافه کنید یا یک متن توضیحی واقعی بنویسید. برای صفحه نویسنده، بیوگرافی و نمونه کارها بگذارید.
اضافه کردن متن تکراری یا بیمعنا فقط برای «طولانی کردن» صفحه اشتباه است. گوگل به کیفیت حساس است، نه به تعداد کلمات؛ متن پرکننده ممکن است برچسب Soft 404 را به برچسب دیگری مثل «Crawled – currently not indexed» تبدیل کند.
صفحه دیگر وجود ندارد؟ کد 404 یا 410 برگردانید
اگر صفحه واقعاً حذف شده و جایگزینی ندارد، صادقانهترین پاسخ کد 404 یا 410 است. گوگل در راهنمای رسمی خود همین را توصیه میکند. در وردپرس کافی است صفحه را حذف کنید (نه پیشنویس) و مطمئن شوید قالب برای آدرسهای ناموجود واقعاً کد 404 میفرستد. این را با ابزار URL Inspection یا هر ابزار بررسی کد پاسخ چک کنید.
آیا استفاده از ریدایرکت 301 برای رفع خطای Soft 404 مناسب است؟
فقط اگر مقصد واقعاً جایگزین همان محتوا باشد. ریدایرکت از «کفش ورزشی مدل X» به «کفش ورزشی مدل X نسل جدید» درست است؛ ریدایرکت همان صفحه به صفحه اصلی یا دسته کلی «کفش» معمولاً از نظر گوگل دوباره Soft 404 حساب میشود و اعتباری هم منتقل نمیکند.
قاعدهای که ما در پروژهها رعایت میکنیم: اگر نمیتوانید در یک جمله توضیح دهید چرا کاربر از صفحه مقصد راضی خواهد بود، ریدایرکت نکنید و بگذارید 404 بماند. اگر صفحه بکلینک ارزشمندی دارد، برایش یک جایگزین واقعی بسازید و بعد ریدایرکت کنید.
رفع Soft 404 برای محصولات ناموجود در ووکامرس
در ووکامرس، اشتباه رایج این است که با تمام شدن موجودی، توضیحات محصول پاک شود یا محصول به پیشنویس برود. روش درست به نوع ناموجودی بستگی دارد:
- موقتاً ناموجود: صفحه را با همه توضیحات، تصاویر و نظرات نگه دارید. در اسکیمای محصول وضعیت را OutOfStock بگذارید (افزونههای Yoast و Rank Math این کار را خودکار انجام میدهند). محصولات مشابه و دکمه «خبرم کن» اضافه کنید تا صفحه برای کاربر ارزش داشته باشد.
- دیگر تولید نمیشود ولی نسخه جدید دارد: با 301 به محصول جدید ریدایرکت کنید.
- برای همیشه حذف شده و جایگزینی ندارد: صفحه را حذف کنید تا 404 برگرداند. اگر بکلینک یا بازدید زیادی دارد، به نزدیکترین دسته مرتبط ریدایرکت کنید.
گزینه پنهان کردن محصولات ناموجود در تنظیمات ووکامرس (WooCommerce › Settings › Products › Inventory) محصول را فقط از فهرستها پنهان میکند و صفحه خود محصول همچنان باز است؛ پس بهتنهایی مشکل را حل نمیکند.
اگر فروشگاه شما صدها محصول ناموجود دارد و تصمیمگیری برای هر کدام سخت است، سپردن این بخش به خدمات سئو معمولاً از رها کردن آن کمهزینهتر است.
بعد از رفع خطا، Validate Fix را در سرچ کنسول بزنید
بعد از اصلاح همه URLهای یک الگو، در صفحه جزئیات Soft 404 روی Validate Fix بزنید تا گوگل آنها را زودتر دوباره بررسی کند. طبق راهنمای سرچ کنسول، اعتبارسنجی معمولاً تا حدود دو هفته طول میکشد و گاهی بیشتر.
تا وقتی همه نمونهها اصلاح نشدهاند Validate Fix نزنید، چون اگر گوگل در همان نمونه اول خطا را دوباره ببیند، اعتبارسنجی متوقف میشود. و این دکمه اختیاری است؛ اگر نزنید هم گوگل در خزشهای بعدی اصلاح را میبیند، فقط کندتر.
اگر تیم شما میخواهد این فرایند تشخیص و رفع را خودش یاد بگیرد و برای سایتهای دیگر هم تکرار کند، خدمات منتورینگ سئو دقیقاً همین مهارتها را منتقل میکند.
چگونه از بروز خطای Soft 404 جلوگیری کنیم؟
بیشتر Soft 404ها نتیجه چند تنظیم اشتباه تکراریاند، نه حادثه. اگر کد 404 قالب را درست کنید، ریدایرکت خودکار به صفحه اصلی را خاموش کنید، صفحات خالی را از نقشه سایت بیرون نگه دارید و برای محصولات ناموجود یک روال ثابت داشته باشید، تقریباً جلوی همه این خطاها گرفته میشود.
- کد 404 قالب را یک بار تست کنید: یک آدرس ساختگی مثل /test-404-xyz را در URL Inspection بررسی کنید؛ باید 404 برگرداند، نه 200.
- ریدایرکتهای گروهی را حذف کنید: تنظیماتی در افزونهها که همه 404ها را به صفحه اصلی میفرستد را خاموش کنید.
- نقشه سایت را تمیز نگه دارید: دستهها، برچسبها و صفحات بایگانی خالی را از نقشه سایت خارج کنید.
- صفحات جستجوی داخلی را از دسترس گوگل خارج کنید: آدرسهای جستجو مثل ?s= نباید از جایی لینک داده شوند و بهتر است در robots.txt مسدود شوند.
- روال محصول ناموجود داشته باشید: تیم محتوا بداند با تمام شدن موجودی، توضیحات نباید پاک شود.
سخن آخر
خطای Soft 404 خودش یک بیماری نیست؛ علامت است. هر بار که در سرچ کنسول دیده میشود، یعنی جایی در سایت صفحهای به گوگل قول محتوا داده و عمل نکرده است.Soft 404 معمولاً تنها خطای فنی یک سایت نیست.
اگر میخواهید بدانید چه مشکلات دیگری کنار آن جلوی ایندکس و رتبه صفحات شما را گرفتهاند، آنالیز سئو سایت نقطه شروع درستی است.
ما در آژانس دیجیتال مارکتینگ DMRoom خطاهای سرچ کنسول را با همین روش الگومحور بررسی میکنیم؛ چون رفع یک تنظیم، معمولاً صدها URL را با هم درست میکند.
سوالات متداول
آیا باید صفحات دارای خطای Soft 404 را حذف کنم؟
نه همیشه. اول ببینید صفحه ارزش دارد یا نه. صفحهای که بازدید، بکلینک یا نقش مهمی در سایت دارد باید تقویت شود، نه حذف. فقط صفحاتی را حذف کنید که واقعاً به کار هیچ کاربری نمیآیند؛ و بعد از حذف مطمئن شوید کد 404 برمیگردانند.
آیا زیاد شدن Soft 404 باعث حذف کل سایت از گوگل میشود؟
نه. اثر Soft 404 در سطح همان صفحات است و گوگل به خاطر آنها کل سایت را جریمه نمیکند. اما تعداد زیاد این صفحات نشانه یک مشکل ساختاری است، بودجه خزش را هدر میدهد و ممکن است باعث شود صفحات مهم دیرتر خزش و بهروزرسانی شوند.
آیا noindex کردن صفحه، خطای Soft 404 را رفع میکند؟
نه به معنای واقعی. با noindex صفحه از گزارش Soft 404 به گزارش «Excluded by noindex tag» منتقل میشود، اما همچنان صفحهای خالی برای کاربر باقی میماند و گوگل باز هم آن را خزش میکند. noindex برای صفحاتی مناسب است که برای کاربر مفیدند ولی نباید در نتایج بیایند؛ صفحهای که ارزشی ندارد باید 404 برگرداند.
رفع Soft 404 در سرچ کنسول چقدر طول میکشد؟
بعد از زدن Validate Fix، طبق راهنمای سرچ کنسول معمولاً تا حدود دو هفته طول میکشد و گاهی بیشتر. بدون Validate Fix هم گوگل در خزش بعدی اصلاح را میبیند، اما زمانش قابل پیشبینی نیست. اگر بعد از دو هفته تغییری ندیدید و مطمئن نیستید اصلاح درست انجام شده، یک جلسه مشاوره سئو معمولاً علت را سریع مشخص میکند.
منابع













2 پاسخ
صفحه سافت 404 رو 410 کنیم بنظرتون؟
سلام، وقتتون بخیر
اگر مطمئن هستید صفحه برای همیشه حذف شده و جایگزین مناسبی هم نداره، استفاده از 410 میتونه گزینه مناسبی باشه. اما اگر امکان بازیابی صفحه یا ریدایرکت به صفحه مرتبط وجود داره، بهتره ابتدا اون گزینهها بررسی بشن.